Alevi İnancında Hızır’a Bakış ?
ÖZ
Hızır kelime anlamı ile kurtarıcı kişi anlamına gelir, Hızır bir anlamda da sabrın bilgeliğin sembolüdür. Hızır darda ve zorda olana yetişen ayrım yapmayan bir evliyadır. Aleviler 1400 yıldır hızır ile yaşamıştır. Bu yaşam ister yan yana olsun ister görünmeyen bir mitolojik olgu olsun hep kalplerinde yer edinmiştir. Hızır insanın en dar gününde ona ilaç olan kişidir. Bu ilaç hakkın nurundan insanların yüreğine işlemiştir. Aleviler her gördüğünü hızır olarak bilirler. Çünkü aleviler insanları kutsal yapan Allah’ın nuruna saygı duyarlar.
Anahtar kelimeler: Alevilik, Hızır, Oruç, Evliya, Mitoloji
GİRİŞ
Alevi inancında Hızır sadece mitolojik bir varlık değildir. İnsanı insan yapan bir değerin sembolüdür. Alevi inancında Hızır, paylaşmayı sevgiyi dostluğu ve yol kardeşliğini temsil eder ve bunlara vesile olur. Hızır sadece doğa üstü olaylarla görünmez ve zor bir günde olan bir insana el uzatan kişide Hızır’dır. aleviler de Hızır’a istinaden 3 günlük oruç tutarlar ve bu oruç HIZIR ORUCU olarak geçer. Hızır zor durumda olan bir insana kötülük yapmış gibi görüne de bilir. Fakat onu hızıra tebliğ eden Hak hayır ve şer’i bilen kişidir.
ALEVİ İNANCINDA HIZIR NEDİR?
Hızır alevi inancının temel taşlarından biridir. Hızır kelime manası ile evliya kurtarıcı kişi olarak bilinir. Aleviler ise her zaman hızır olmalıdır. Çünkü hızır Allah’ın sevdiği kuludur. Allah kuran-ı Kerim’de Bakara suresi 195.ayette açıkça belirtilmektedir; ’Allah iyilik eden kullarını çok sever.’’ Aleviler her zaman toprak olmalıdır. Kusurları görmemelidir. Kusur görenindir. Bir kusuru görüp bir insanı zor durumda veya ölümle baş başa bırakmak İNSAN’a yakışmaz, çünkü Tin suresi 4. Ayette belirtildiği gibi ‘’Biz insan en güzel şekilde yarattık.’’
ALEVİ İNANCINDA HIZIR GÖRÜNÜP – HİSSEDİLEN BİR EVLİYA MI ?
Hızır bazen görünebilir bazen görülemeyen bir evliyadır. Kişinin nasıl gördüğüne bağlıdır. Alevilikte zahir ve batın vardır.
Zahir: gözle görünen, somut, nesneldir. Dışsaldır.
Batın : gönül gözüyle görülen içseldir.
Zahiri açıdan bakacak olursak insanlar Hızır’ı elinde asası olan beyaz kaftanlı bir ermiş olarak görünür ve bilinir.
Ancak batıni açıdan bakacak olursak Hızır gözle görünmeyen her darda olanın zor anına yetişen kişidir.
Şimdi gelelim hızır hissedilebilir mi? Hızır’ı hissetmenin bin bir yolu vardır. Ama ortak noktalardan birkaç örnek verecek olursak;
1) Zor bir durumda kalmak
2) Issız bir yerde kırsal kesimde tek başına olmak
3) Yalnız kalmak
4) Kişi özünü dara çektiğinde
Bu 4 örnek sabit olarak gösterilebilir. Yani kişi sadece elle tutulur bir örnek olarak öğrenmek isterse bunlar örnek verilebilmektedir.
Alevi inancına mensup olan ve insan-ı kamil ( Kemal ‘ete Ermiş İnsan) olan kişi her gördüğünü hızır bilir. Çünkü Şah-ı Merdan Ali’ye Selman olurlar. ŞAH HATAYİ şu sözleri söylemiştir.
Muhammed’i hazır bil ki
Can Hakka nazır bil ki
Her gördüğün hızır bil ki
Aliye Selman olasın
ALEVİ İNANCINDA KURAN-I KERİM’DE HIZIR
Kuran’da Hızır’dan bahsedilirken ‘’kullardan bir kul’’ olarak bahseder. Ve Kehf suresi 61 ve 83.’cü ayetler arasında anlatılmaktadır. Hz. Musa ve Hızır’ın karşılaşması olarak bilinir. Burada Hızırın Hz. Musa ile bir yolculuk yaptığı ve burada yaşanan olayları anlatmaktadır.
ALEVİ İNANCINDA HIZIR ORUCU
Aleviler Şubat Ayının 2. Haftası Salı Çarşamba ve Perşembe olmak üzere 3 günlük oruç tutarlar. 3 gün olmasının sebebi ise ALLAH- MUHAMMED-ALİ süreğinden kaynaklıdır. Eski hicri takvime göre 30,31 ocak ve 1 Şubat olarak gösterilen günlerde miladi takvime göre şubat ayının ikinci haftası olarak 3. Günü Perşembe’ye denk gelecek şekilde oruç tutulur. Ve Hızır aşkına kurbanlar kesilir. Perşembe günü cem ibadetinden önce kurban dağıtılır.
SONUÇ
Sonuç olarak alevi inancında Hızır inancının her noktasından bir nebzede olsa dokunup anlattık. Her alevinin bilmesi ve bunu yaşaması gerekmektedir. Çünkü her gördüğünü hızır bil ki Şah-ı Merdan Aliye Selman olasın. Kültüyle doğan aleviler hızırı inançlarında bu şekilde yaşatmaktadır. Hızır insan-ı kamil yapan unsurlardandır. Aleviler hızır ile daim süreğe yol giderek Hak Muhammed Ali süreğini günümüzde devam ettirmişlerdir.
Doğucan Tepe
Doğucan Tepe Tuzla Hakev Aydınlı Cemevi
(Dede ve Zakiri)
Kaynakça
DEDEBABA, D. B. (2007). KUR'AN-I KERİM (MANZUM MEAL). ANKARA : ARDIÇ YAYINLARI.
KORKMAZ, E. (2016). ETİMOLOJİK KIZILBAŞ SÖZLÜĞÜ. İSTANBUL: DEMOS YAYINLARI.